Brief naar een oud leidinggevende
 
Uit 2026 (deels gesupprimeerd, dat is: de schuld van de geadresseerde heb ik uit de brief verwijderd, het is niet aan mij om dat met de wereld te delen).
 
 

 
….
 
In de film Magnolia gebeurt -uit goede bedoelingen en menselijke zwakheid- een hoop ellende. Om de ellende te laten stoppen heeft de regisseur goddelijke interventie nodig, dit is: hij laat het kikkers regenen aan het eind van de film en daarna wordt er weer (spaarzaam) gelachen. 
 
Maar wie kijkt zoals ik naar die film kijk, die ziet dat de goddelijke interventie niet nodig was. Hetgeen wat nodig was om de ellende te doen stoppen in die film, werd getoond door het karakter die de politieman speelt (Jim) en die (lang voordat het kikkers gaat regenen) probeert om een ander (dit is, de dochter van de televisiepresentator) uit haar ellende te laten komen door haar te vertellen over haar eigen (zelf gecreëerde) ellende. Zoiets (het erkennen van eigen schuld aan een ander) vergt lef, heet dat dan. Maar dat vergt het helemaal niet. Wat het vergt is een eerlijke blik op jezelf, en zeggen: ‘zo was het, dat vind ik heel erg, ik zal proberen het nooit meer te doen!’ Wie zoiets doet (het bekennen/erkennen van schuld) zal merken dat een hoop andere spijtoptanten kracht vinden uit die bekentenis en zodoende ook hun schuld erkennen/bekennen.
 
Of is dat ijdele hoop, is dat wat ik graag in de film wil zien: dat mensen zich uit hun eigen schuld kunnen ontworstelen? Want laten we wel zijn: ofschoon politieman Jim wel het goede voorbeeld geeft (hij erkent zijn eigen schuld), krijgt hij pas navolging op het moment dat de kikkers uit de hemel zijn gevallen.
 
Ach, je kent de film vast ook en zo niet, of mocht je de inhoud vergeten zijn, raad ik je aan om hem (nogmaals) te zien. Het maakt de strekking van deze brief aan jou denk ik wat duidelijker.
 
….
 
In tegenstelling tot bovengenoemde film heb ik geen regisseur die goddelijke interventie voor mij kan regelen om zodoende de ellende (voortkomende uit goede bedoelingen en menselijke zwakte) in de film waarin wij spelen te doen beëindigen. Het maximale wat ik kan doen, is de rol van de politieman spelen en mijn eigen ellende aan je opbiechten in de hoop dat je er de kracht in vindt om iets soortgelijks te doen.
 
….
 
Nu al weer bijna een maand geleden schreef je me dat je me zo graag wilde zien, waarop ik enthousiast reageerde. Vervolgens wierp je me als een pop in de hoek van de kamer en mag ik daar van je blijven liggen totdat het jou belieft om weer tegen me te praten. Het is niet voor het eerst dat ik op een dergelijke manier door jou behandeld wordt. Mocht je mijn boek over mijn tijd op de klinische epidemiologie nog herinneren, dan weet je dat ik ook daar jou vergelijk met een meisje die het liefst van alles met haar collega’s speelt alsof het haar poppen zijn.
 
Nou kan ik geen kwaadaardigheid vinden in meisjes die met poppen willen spelen, dus ook niet in jou. [gesupprimeerd]. Iets soortgelijks doe ik overigens zelf ook: als ik een boek schrijf en personages introduceer, zijn die in werkelijkheid nooit meer dan een onderdeel van mijzelf (hoe zeer ik ze ook na probeer te doen, en overkom als waarachtig, uiteindelijk zijn al die personages niet meer dan poppen die voor een ander model staan en die ik als poppenspeler aan de buitenwereld presenteer). Dus zoveel verschillen wij niet van elkaar, ofschoon ik het echte gesprek waarin een persoon terug spreekt toch ver prefereer boven het gespeelde gesprek of het idee dat ik van een ander een res extensa kan maken. Ik neem aan dat ook jij je niet in een hoek laat smijten!
 
Eenmaal heb ik je doen overtuigen dat je iets anders diende te reageren op die poppen om je heen, dan alsof we met elkaar gezellig in een poppenhuis zaten te keuvelen, dat is toen we gezamenlijk een stevig antwoord naar XXXX schreven [gesupprimeerd]. Deze XXXX kon door deze ‘interventie’ niet langer doorgaan als pop waarmee je kon spelen (want XXXX was niet van ons antwoord gediend en gaf een kwaad antwoord), waarna je hem wat zenuwachtig passeerde in die kroeg op dat congres in Ierland. Jij hebt nou eenmaal liever je poppenwereld om je heen, waar mensen precies reageren zoals jij dat wil, waar niemand boos op elkaar is, waar iedereen elkaars vriend is, waar het eruitziet zoals het er elk jaar uitziet op het congres in XXXX en XXXX naar de mond praten, het erg gezellig met elkaar hebben en elkaar daarna de XXXX subsidies toewijzen als amice collegae. Ik paste daar niet tussen, maar het heb het toch heel lang geprobeerd! Daarin erken ik mijn schuld. 
 
Over deze schuld heb ik geschreven in het boek Groningen (dat je hier kunt vinden: https://bvnl.nl/wp-content/uploads/2025/01/07-Over-het-niet-nemen-van-verantwoordelijkheid.pdf). Het gaat over mijn Groningse tijd en jij komt er niet in voor (wat het misschien wat makkelijker voor je leesbaar maakt). Ik wilde in die tijd zo graag bij het gilde horen, met iedereen vrienden zijn (om daarna de subsidies aan elkaar te geven) dat ook ik aan de waarheid soms een strekking heb gegeven die er niet was, maar waarmee ik mezelf wel in dat poppenhuis kon doen bestendigen. Daarvan heb ik spijt, mezelf beloofd het nooit meer te doen, daarna heb ik het toch nog een keer gedaan (gesupprimeerd) om daarna te zeggen: driemaal is scheepsrecht en ik post 2020 uit de kast kwam als covid ontkenner en… het poppenhuis mocht verlaten.
 
Nu verwacht ik niet van jou een covid ontkenner te maken. Een openlijke schuldbekentenis zal voor jou collega’s en leidinggevende (naar ik wel zeker weet) een reden zijn om je zachtjes naar de uitgang te drukken, niet heel anders dan mij is overkomen. In de poppenwereld dient namelijk alles te gaan zoals het hoort te gaan, en opstandige zelf denkende en terug sprekende poppen horen daar niet bij. 
 
… 
 
Toch kan ik me niet anders voorstellen dat jij toch ook hebt lopen woelen op het moment dat [gesupprimeerd], maar waarbij je de knieval naar amice collegae maakt door te zeggen dat je je eigen resultaten niet gelooft of moet presenteren in de ogen van een ander. Dit is tragisch, maar heel herkenbaar. In Groningen deed ik niet anders.
 
Lees anders eens dit stuk, een artikel in Clinical Chemistry dat onderdeel van mijn promotie was, en waarin ik een soortgelijke odds ratio van veneuze trombose bij vliegen van 1.00 vond en er alles aan deed om dat maar niet te hoeven erkennen! 
 
https://academic.oup.com/clinchem/article-abstract/54/7/1226/5628597
 
En waarom ik dat niet wilde erkennen? -Omdat ik daarmee de hele HIV wetenschappelijke wereld in het harnas had gejaagd! Wat overigens niet was gebeurd, ook al had ik het geprobeerd, want wat ik zag lag zo ver van het conventionele af dat geen tijdschrift het had aangedurfd om het te publiceren. Wat ik toen had moeten doen, was de wetenschappelijke wereld verlaten. Maar ik durfde dat niet in 2008, ik had het te veel naar mij zin! Het ging me te makkelijk af, zeg ik achteraf. Wat er werkelijk gebeurde, en wat dat artikel werkelijk zag, beschrijf ik in het boek Groningen op HS27-29. Het maximale wat ik ervan durfde te erkennen of kon erkennen was de volgende stelling die ik in mijn proefschrift opnam:
 
‘Raadselachtig is het moment waarop een stelling zijn veronderstelling verliest.’
 
Maar daar is niks raadselachtigs aan, durf ik nu wel te zeggen. Een stelling verliest zijn veronderstelling als het geloof in de stelling belangrijker wordt gevonden dan de veronderstelde wetenschap die er aan ten grondslag hoort te liggen maar er niet ligt. Dat is de academie ten voeten uit. Een luchtkasteel dus. Of een poppenhuis om de voorgaande vergelijkingen in stand te kunnen houden: iets wat op iets lijkt, maar wat het niet is!
 
Dat ik post 2020 dapperder ben geweest (dan in 2008) heeft me vrijwel alle vriendschappen die ik in de academie had gekost. Ik zou het jammer vinden als ik ook jou vriendschap erom kwijt moet raken. Ik geloof door te erkennen, dat ik niet heel anders ben dan jij, en in het verleden soortgelijke -menselijke al te menselijke- fouten heb gemaakt als jij hebt gemaakt met je niet gepubliceerde [gesupprimeerd] wellicht kan voorkomen dat… ik nooit meer iets van je hoor en als niet sprekende pop in die hoek blijf liggen.
 
[gesupprimeerd].
 
Ik sluit deze mail in alle haast. Dat is ook zoiets, ik ben niet meer zo precies in schrijven als ik vroeger was (of moest zijn). Ik schrijf slordig, wetende dat zolang het uit het hart geschreven is, het nooit verkeerd kan zijn. 
 
Ik wens je het allerbeste,
Willem
 
Tweede bericht (4 dagen later, nadat ik een korte niet inhoudelijke reactie kreeg)
 
 
[gesupprimeerd]. De tijd dat ik me voegde naar iets wat niet bij me past is voorbij. Mijn conclusie is: je begrijpt me nog steeds niet. Het is niet dat ik je te weinig hints heb gegeven, en ik zou er best nog meer willen geven, maar de eerlijkheid dient te gebieden dat me dat ‘gesmijt in de hoek’ van mij door jou (zie mijn vorig bericht) op mijn zenuwen gaat werken. Ik heb het niet nodig, ik heb het ook niet verdiend, en mocht het jou nou helpen tot inzicht, nou ja, oké, dan laat ik me in de hoek smijten, maar dat doet het ook niet.
 
[gesupprimeerd].
 
Het punt is, en ik wil dit goed zeggen: ik veracht jou niet. Ik veracht wel het academisch systeem waarin verwacht wordt dat je er letterlijk alles voor over moet hebben om aan te sluiten bij de waan van de dag, jaar, eeuw, al is het door te liegen. Dat is wat ik veracht. Ik heb je genoeg voorbeelden gegeven waaruit je kunt halen dat ik mezelf niet verheven acht boven jouw gedrag. Ook ik heb gelogen om te voldoen aan de waan van de dag (zie vorig bericht). Ik ben blij dat ik dat niet meer doe!
 
Ik vraag te veel van je denk ik. Jij zit nog in dat systeem, en denkt dat je het nodig hebt. Maar schoonheid, waarachtigheid, eerzaamheid zit hem niet in een beleefd applaus of een eerbiedwaardige functie in een systeem. Het zit hem in het nastreven van waarheid en daarover altijd eerlijk te zijn, ook al betekent dat (als ik heb laten zien) dat je dan niet meer met het academische spelletje mag mee doen. So be it!
 
Mocht je ooit tot inzicht komen en net als ik zien dat het systeem waarin jij zit je tot iets heeft gemaakt wat je niet bent (ik zie, ondanks dat systeem, nog immer een goed mens in je), dan ben je van harte welkom op XXXX.
 
Nogmaals, het beste.